Victoria in Dordrecht: biscuits, chocolade en het handwerk van de inpaksters
Biscuits en wafels gingen bij Victoria jarenlang met de hand in blikken. Vrouwen legden de producten in verpakkingen die met papier waren bekleed, om de kans op breuk te beperken. Dat inpakwerk hoort bij de geschiedenis van een fabriek waar honderden Dordtenaren hun brood verdienden. Victoria vestigde zich in 1904 in Dordrecht en breidde de productie later uit met chocolade.
De geschiedenis van het bedrijf is bewaard in afbeeldingen, koekblikken en doosjes. Die laten verschillende kanten van Victoria zien: de fabriek als werkplek, de producten die er werden gemaakt en de verpakkingen waarin ze terechtkwamen.
Biscuits en wafels met de hand verpakt
De inpakafdeling maakt duidelijk hoeveel handwerk er achter een blik biscuits zat. Volgens de beschrijving van Victoria door Vereniging Oud Dordrecht verpakten vrouwen jarenlang verschillende biscuits en wafels met de hand. De blikken waren aan de binnenkant voorzien van papier. De vereniging noemt daarbij een concreet doel: deze manier van verpakken beperkte de kans dat de inhoud brak.
Daarmee was het inpakken meer dan het laatste onderdeel voordat een product de fabriek verliet. Het moest ook de kwetsbare biscuits en wafels beschermen. Juist dat detail geeft een beeld van het werk: achter de uiteindelijke verpakking zat het handwerk van de vrouwen op de afdeling.
Vereniging Oud Dordrecht verwijst ook naar een afbeelding van de inpakafdeling uit het begin van de twintigste eeuw, met archiefcode RAD 552_331558. Over werktijden, werktempo of persoonlijke ervaringen van deze inpaksters geeft de beschrijving geen nadere informatie. Hoe hun volledige werkdag verliep, valt daarmee niet te reconstrueren.
Van biscuits naar een speciale chocoladefabriek
Vanaf het midden van de jaren twintig richtte Victoria zich ook op cacaoproducten. Daarvoor werd een speciale chocoladefabriek gebouwd. Het bedrijf beperkte zich dus niet tot biscuits en wafels: chocolade kreeg een eigen plaats in de productie.
In 1966 nam General Biscuits Company Victoria over. Uiteindelijk sloot de Dordtse fabriek definitief haar deuren. Vereniging Oud Dordrecht beschrijft Victoria als een bedrijf waar honderden Dordtenaren hun brood verdienden. Een precies personeelsaantal ontbreekt; dat betekent ook dat niet vaststaat hoeveel mensen er op één moment werkten.
Wat er van Victoria bewaard is
Wie naar sporen van Victoria zoekt, kan in elk geval terecht bij historisch beeldmateriaal. Het Regionaal Archief Dordrecht bewaart een afbeelding van de biscuit- en chocoladefabriek. Of er vandaag aan de Lage Bakstraat nog herkenbare gebouwen of andere zichtbare resten zijn, is met de beschikbare informatie niet vast te stellen.
Ook verpakkingen zijn bewaard gebleven. RTV Dordrecht berichtte in 2021 dat koekblikken en doosjes van Victoria uit het archief waren gehaald voor bezoekers van de Dag van de Geschiedenis. Het Hof van Nederland vertoonde tijdens die gelegenheid ook historische beelden van Dordtse ondernemingen.
Illustratie gemaakt met AI
