Dordrechts Museum: werken en verhalen om de collectie te ontdekken
Een geschilderde deuropening, de Groothoofdspoort door de ogen van een buitenlandse kunstenaar en landschappen die jarenlang in het depot lagen: de collectie van het Dordrechts Museum biedt verschillende ingangen tot de stad en de schilderkunst. De vaste presentatie verbindt zes eeuwen schilderkunst aan de hand van thema’s. Daarbij worden soms werken uit verschillende eeuwen naast elkaar gezet.
De collectie is nauw verbonden met Dordrecht, maar reikt ook daarbuiten. De onderstaande werken en verhalen geven houvast bij het kijken. Ze vormen geen gegarandeerde lijst van wat tijdens jouw bezoek op zaal hangt: aanwinsten, bruiklenen en tijdelijke afwezigheid veranderen de presentatie.
Van Hoogstraten: een schilderij als deuropening
Een bijzonder werk om vooraf te leren kennen is Perspectiefstuk met een lezende jongeman in een renaissancepaleis van Samuel van Hoogstraten, gemaakt rond 1662–1667. Het museum kocht het in 2023, met steun van onder meer het Mondriaan Fonds, de gemeente Dordrecht en particuliere fondsen. Daarvoor was het generaties lang in particulier bezit in de Verenigde Staten.
Van een afstand lijkt het schilderij volgens de beschrijving van het perspectiefstuk op een echte deuropening. Dichterbij worden details zichtbaar, zoals een sleutel en een hondje. Van Hoogstraten ontwikkelde dit type schilderij, ook wel drempelschilderij genoemd, zelf. Hij was geboren in Dordrecht, leerde bij Rembrandt en schreef het kunsttraktaat Inleyding tot de Hooge Schoole der Schilderkonst.
Het perspectiefstuk past in een breder Dordts verhaal. Het museum noemt De Luistervink van Nicolaes Maes en Keukeninterieur van Cornelis Bisschop als andere voorbeelden van schilderijen met doorkijkjes en perspectief. Volgens het museum beïnvloedden de genreschilders in Dordrecht elkaar sterk. Daarmee wordt de geschilderde ruimte een interessant aanknopingspunt om de werken met elkaar te vergelijken.
Dordrecht als onderwerp: de Groothoofdspoort
Bij Frank Myers Boggs staat de stad zelf centraal. Zijn Porte Dordrecht (de Groothoofdspoort) uit 1887 werd in 2013 op een veiling in Chicago gekocht. Het schilderij is daarna gerestaureerd en van een nieuwe lijst voorzien. Het museum plaatst deze aanwinst naast Dordtse stadsgezichten van Jongkind en Boudin.
Die belangstelling voor het stadsgezicht loopt door naar recentere kunst. Voor Nieuwe gezichten op Dordrecht gaf verzamelaar Dirk Berghout dertien hedendaagse kunstenaars opdracht hun visie op de stad te verbeelden. Volgens Berghout kwamen zij daarvoor naar Dordrecht; sommigen bekeken de stad ook vanaf de overkant, na een overtocht naar Zwijndrecht of Papendrecht.
Van depotlandschappen tot moderne schilderkunst
Een collectie bestaat ook uit werken die opnieuw aandacht krijgen. Twee landschappen van de in Dordrecht geboren Alexander Wüst lagen jarenlang in het depot. Na restauratie van de schilderijen én hun oorspronkelijke lijsten werden ze in 2020 op de Willaertswand getoond. Dat is een historisch voorbeeld van hoe restauratie de presentatie kan veranderen, geen bevestiging dat ze er nu hangen.
De aandacht voor eigentijdse kunst gaat terug tot de oprichting in 1842. Een vereniging van kunstliefhebbers kocht toen werk van levende Dordtse schilders. Na de renovatie en uitbreiding in 2010 kreeg moderne en hedendaagse kunst ruimte voor een permanente presentatie. Een latere toevoeging was Florentijnse tuin van Pyke Koch, dat het museum in 2020 in langdurig bruikleen kreeg.
Welke werken zijn tijdens je bezoek te zien?
Een doorlopend toegankelijke vaste collectie betekent niet dat ieder afzonderlijk schilderij aanwezig is. Het museum kondigde voor Van Hoogstratens perspectiefstuk een vaste plek in de Rembrandtzaal aan, maar meldde ook tijdelijke afwezigheid vanaf 19 augustus 2024 vanwege een tentoonstelling in Wenen. Die oude melding zegt niets met zekerheid over de huidige situatie.
Op de nieuwspagina van het museum verschijnen berichten over aanwinsten en veranderingen. Een actuele, volledige zaalcheck voor de hier genoemde werken is niet beschikbaar in de geraadpleegde informatie. Wil je speciaal voor één schilderij komen, vraag het museum dan vooraf of het op jouw bezoekdatum te zien is.
Illustratieve foto. Foto: J. M. W. Turner, Public domain, via Wikimedia Commons
